مغالطهی این یا آن چیست؟
نام دیگر مغالطهی «این یا آن» مغالطهی «سیاه و سفید» است. این مغالطه وقتی اتفاق میافتد که آورندهی استدلال فقط دو انتخاب را در اختیار شنونده میگذارد و او در واقع فقط دو امکان برای برگزیدن دارد. بهعبارتیدیگر، استدلالی که مطرح شده است گزینههای انتخاب را محدود میکند و گزینههای بدیل را حذف میکند. این مغالطه معمولا به صورت زیر اتفاق میافتد:
مقدمه: فقط دو انتخاب وجود دارد؛ x و y.
نتیجه: گزینهی x کاذب است، بنابراین گزینهی y باید صادق باشد.
آشکار است که اگر واقعا فقط دو گزینه وجود داشته باشد، این استدلال معتبر است. مغالطه وقتی رخ میدهد که استدلال دربارهی مقولات واقعی انسانی باشد و نه صرفا دربارهی نمادهای منطقی.
مثال 1: تو یا جمهوریخواه هستی یا دموکرات. تو جمهوریخواه نیستی، پس باید دموکرات باشی.
در این مثال دو حزب در مقدمه ذکر شده است. اما در واقع احزاب سیاسی متعددی در آمریکا وجود دارند که میتوانند مدّنظر قرار گیرند: حزب سبز، لیبرتارین، سوسیالیست، مستقل و بهمانندآن. مغالطهی «این یا آن» ممکن است یک استدلال نباشد، بلکه یک پرسش یا اظهارنظر جهتدار باشد. برای نمونه:
مثال 2: تو یا با مایی یا علیه ما.
مثال 3: دو جور آدم در این مملکت هست: آنهایی که آمریکا را دوست دارند و آنهایی از آن متنفرند.
مثال 4: تو مذهبی هستی یا خداناباور؟
مثال 5: چون تو منتقد سرمایهداری هستی، پس باید سوسیالیست باشی.
در همهی این مثالها گزینهها محدود شدهاند. این مغالطه را اغلب سیاستمداران به کار میگیرند تا مردم را ملعبهی دست خود قرار بدهند. اغلب ما این عبارات را از زبان آنها میشنویم: «لیبرالها در برابر جمهوریخواهان»، «ما در برابر آنها»، «خیر در برابر شر»، «طرفدار جنگ در برابر مخالف جنگ». اما در واقع امر غیر از این دوگانهها گزینههای دیگری نیز هستند که باید بهطورجدی بررسی شوند. مغالطهی «این یا آن» معمولا سادهسازی یک موضوع پیچیدهتر است.
ترجمه از
Van Vleet, jackob. E, 2021, Informal Logical Fallacies: A Brief Guide, HamiltonBooks, p. 28.
کلمات کلیدی: مغالطههای غیرصوری، استدلال، تفکر نقادانه
